Minder dan 10% wintersterfte – en over vergaderen tussen de bijen(!)

Voor een imker is het uitwinteren van de bijenvolken misschien wel het spannendste moment van het jaar. In de winter zijn bijen nauwelijks actief. Ze vormen een zogenaamde wintertros in de kast: een compacte groep bijen die dicht tegen elkaar aan zit om warmte vast te houden.

In die periode vliegen ze vrijwel niet uit en leven ze van de honing die ze in het najaar hebben opgeslagen. Die honing – puur natuur en rechtstreeks uit de kast – is voor de bijen hun wintervoorraad. Het is precies dezelfde honing die wij later als honing van de imker in onze potten afvullen.

Pas wanneer de temperaturen in het voorjaar weer wat stijgen, kunnen we voorzichtig in de kasten kijken hoe de volken ervoor staan.

De eerste inspectie van het jaar

Op een rustige voorjaarsdag gingen Berthil en Henri langs de bijenstanden. Eerst even luisteren bij de kast, daarna voorzichtig de kap eraf. De eerste kast is altijd een spannend moment.

• Hoe groot is het volk nog?
• Is er voldoende voer?
• Zit er al broed?

Al snel bleek dat veel volken de winter goed waren doorgekomen. Sterke bijen, voldoende voedsel en in verschillende kasten zelfs al het eerste broed. Dat is altijd een goed teken.

Minder dan 10% wintersterfte

Na alle inspecties de afgelopen dagen konden we de balans opmaken. De wintersterfte bleef op De Valksche Bijenhof dit jaar ruim onder de tien procent. Voor imkers is dat een heel mooi resultaat.

Voor Henri was het bovendien een leerzaam moment. Waar hij het afgelopen jaar vooral meewerkte in de honingverwerking en het werk rond de imkerij, zag hij nu voor het eerst hoe een bijenvolk na de winter weer tot leven komt.

Zo begint het bijenseizoen langzaam weer op gang te komen. De komende 3 weken kunnen we de bijen weer lekker met rust laten en laten groeien. Daarna begint het pas echt: de bestuiving van fruitgewassen!

Bijensterfte 2026: grote verschillen tussen regio’s in Nederland

Wat dit voorjaar ook opvalt, is dat de situatie bij andere imkers soms heel anders is. Van verschillende collega-imkers horen we berichten over wintersterftes die oplopen tot wel 75% of zelfs meer. Dat zijn dramatische cijfers, waar je als imker stil van wordt.

Opvallend is dat veel van die meldingen afkomstig zijn uit het zuiden van Nederland. In die regio’s komt de Aziatische hoornaar inmiddels in grote aantallen voor. Deze invasieve wespensoort jaagt actief op honingbijen en kan enorme druk leggen op bijenvolken, vooral in het najaar wanneer de hoornaars massaal rond de bijenkasten patrouilleren.

Bijen durven in zo’n situatie vaak nauwelijks nog uit te vliegen om nectar en stuifmeel te verzamelen. Daardoor verzwakken de volken en gaan ze met minder reserves de winter in.

Het onderstreept opnieuw hoe belangrijk het is dat de Aziatische hoornaar actief wordt bestreden. Niet alleen voor de imkerij, maar ook voor de bestuiving van planten en gewassen. Als deze soort zich ongehinderd blijft verspreiden, kan dat grote gevolgen hebben voor bijenpopulaties in heel Nederland.

Voor ons is het daarom duidelijk: waar mogelijk moet deze invasieve soort met hand en tand worden teruggedrongen.

De winter was dit jaar niet alleen spannend voor de bijen. Ook op ons erf gebeurde iets wat we niet helemaal hadden gepland.

Door de zware sneeuwval van afgelopen winter bezweek een afdak op ons terrein onder het gewicht van de sneeuw. Dat afdak gebruikten we vooral als opslagruimte, dus toen we de schade zagen was dat even slikken.

Maar zoals dat vaak gaat op een imkerij: een tegenvaller kan ook een kans worden.

In plaats van het afdak simpelweg te herstellen, besloten we de ruimte meteen goed aan te pakken en opnieuw in te richten voor de toekomst van onze imkerij.

Groei van de imkerij vraagt om meer ruimte

De afgelopen jaren is onze imkerij gestaag gegroeid. Steeds meer mensen weten ons te vinden voor honing van de imker, rauwe honing en andere bijenproducten.

Ook onze webshop wordt drukker en dat betekent dat er dagelijks flink wat pakketten worden ingepakt en verstuurd. Bestellingen komen uit het hele land binnen en moeten netjes worden verzameld, gecontroleerd en verpakt.

Dat vraagt overzicht, ruimte en een werkplek waar meerdere mensen tegelijk kunnen werken zonder elkaar in de weg te lopen.

Waar we vroeger met een kleine ruimte prima uitkwamen, merkten we de laatste tijd dat de werkruimte simpelweg te klein begon te worden. Potten honing, verpakkingsmateriaal, bestellingen die klaargezet moeten worden — alles vroeg steeds meer plek.

De verbouwing geeft ons nu de kans om dat goed te organiseren. Door de ruimte opnieuw in te delen kunnen we straks efficiënter werken en beter overzicht houden bij het verwerken van jouw bestellingen.

Een nieuwe plek voor webshop en honingverwerking

De nieuwe ruimte wordt volledig opnieuw opgebouwd. De vloer wordt vernieuwd, de ruimte wordt geïsoleerd en er komt vloerverwarming, zodat we er het hele jaar prettig kunnen werken.

Hier komt straks onder andere een nieuwe inpakafdeling voor de webshop. Jouw bestellingen worden daar overzichtelijk klaargezet en ingepakt, waardoor het verwerken van orders een stuk efficiënter wordt.

Dat klinkt misschien als een praktische aanpassing, maar voor ons maakt het een groot verschil. Hoe beter de werkruimte is ingericht, hoe makkelijker we alle producten kunnen verwerken — van rauwe honing tot propolisproducten.

Etiketteren met een sociaal karakter

Een ander onderdeel waar we extra ruimte voor creëren, is het etiketteerwerk. Voor dit werk werken we samen met mensen die een afstand hebben tot de reguliere arbeidsmarkt. Zij helpen mee met het etiketteren van potten honing en andere producten.

Dat werk vraagt rust, aandacht en ruimte. Door de nieuwe indeling kunnen we voor hen straks meer werkplekken creëren, waardoor ook meer mensen hier een plek kunnen krijgen. Voor ons is dat een mooi onderdeel van de imkerij: samen werken aan producten uit de natuur.

Meer ruimte in de honingwinkel

De verbouwing heeft nog een prettig ‘bij-effect’. Doordat we de werkruimtes anders indelen, ontstaat er ook iets meer ruimte in onze winkel. Als bezoeker krijg je daardoor straks nog beter zicht op ons assortiment: van verschillende soorten honing van de imker tot producten zoals propolis, bijenwas en andere bijenproducten.

Het blijft natuurlijk een ambachtelijke imkerij, geen fabriek. Maar juist daarom vinden we het belangrijk dat alles op het erf logisch en overzichtelijk is ingericht.

Herstel van de imkerij na sneeuwval

Wat dus begon met een ingestort afdak door een flinke sneeuwbui, groeit zo uit tot een mooie verbetering voor de hele imkerij. Meer ruimte om te werken, betere plekken voor webshopbestellingen en nieuwe werkplekken voor het etiketteerwerk.

En ondertussen gaan de bijen natuurlijk gewoon door met waar zij goed in zijn: nectar verzamelen, stuifmeel binnenbrengen en uiteindelijk weer zorgen voor nieuwe honing van de imker.

Als je wel eens bij ons op het erf bent geweest, weet je dat de bijen hier nooit ver weg zijn. Overal hoor je het zachte gezoem van bijen die af en aan vliegen, op weg naar bloemen, bomen en planten in de omgeving.

Maar stel je eens voor dat je daar niet alleen even langsloopt, maar er ook rustig kunt zitten. Dat je midden in het landschap zit waar onze bijen nectar en stuifmeel verzamelen, terwijl we je vertellen hoe honing ontstaat en hoe een imkerij werkt.

Precies dat idee bracht ons op het plan om een kas midden tussen de bijen te bouwen.

Toen we de kans kregen om een grote kas over te nemen, hoefden we daar dus niet lang over na te denken. Inmiddels zijn we druk bezig met de opbouw en begint het al aardig vorm te krijgen.

Met de nieuwe kas hopen we ons verhaal nog beter zichtbaar te maken. Ons productieproces is namelijk behoorlijk transparant — en straks ook letterlijk. Vanuit de kas kun je helder zien hoe het werk op de imkerij verloopt, van bijenkast tot pot honing.

De kas komt letterlijk daar op onze imkerij te staan waar onze bijen vliegen. Dat maakt het een bijzondere plek. Terwijl je binnen zit, zie je buiten de nijvere bijen druk vliegen om nectar en stuifmeel te verzamelen waar zij uiteindelijk onze rauwe honing van maken.

Voor ons is het een mooie manier om bezoekers nog beter te laten zien wat er allemaal komt kijken bij het werk van een imker. Van de bloemen waar nectar vandaan komt tot de honing die uiteindelijk in de pot belandt.

Want veel mensen realiseren zich pas als ze hier rondlopen hoeveel werk er achter rauwe honing van de imker schuilgaat.

Een nieuwe plek voor excursies

De kas wordt straks ook een belangrijk startpunt voor excursies op onze imkerij.

Veel groepen komen bij ons langs om meer te leren over bijen, honing en het werk van de imker. Met de kas krijgen we een plek waar we bezoekers eerst rustig kunnen ontvangen en uitleg kunnen geven voordat we samen naar de bijenkasten lopen.

Daar kunnen we bijvoorbeeld laten zien hoe een bijenvolk leeft, hoe honing wordt gemaakt en welke rol bijenproducten zoals propolis spelen in het leven van de bijen. Vanuit de kas gaan we daarna het veld in, richting de bijenkasten. Zo krijg je het hele verhaal te zien: van bloem tot bijenkast en uiteindelijk tot honing van de imker.

Ook een plek voor open imkerijdagen

Tijdens open imkerijdagen verwachten we dat de kas een centrale plek wordt op het erf. Bezoekers kunnen hier binnenlopen, vragen stellen en meer te weten komen over bijen en het werk van de imker.

Misschien straks wel vergaderen tussen de bijen

En eerlijk is eerlijk: het idee dat we zelf misschien nog het leukste vinden, is dat je hier straks ook tussen de bijen kunt vergaderen.

Geen standaard vergaderruimte met systeemplafond en TL-licht, maar een plek waar je de natuur om je heen hoort en waar het zachte gezoem van de bijen nooit ver weg is.

Of dat vaak gaat gebeuren moeten we nog zien, maar het idee alleen al vinden we mooi. Want uiteindelijk is dat precies wat onze imkerij bijzonder maakt: hier komen bijen, natuur en mensen op een heel natuurlijke manier samen.