Waarom propolis onmisbaar is voor een gezonde bijenkolonie

Vanaf de langste dag staat propolis maken weer op het takenlijstje van onze bijen. Terwijl wij bezig zijn met het inwinteren van de volken — het samenvoegen van kleine kolonies, het bestrijden van mijten en het zorgen voor voldoende wintervoorraad — zijn de bijen zelf al maanden bezig met voorbereiden op het nieuwe seizoen.

Het bijenseizoen is officieel voorbij. Of eigenlijk: het nieuwe bijenseizoen is alweer begonnen! Wij zijn volop bezig met het klaarmaken van de volken voor de winter. Dat betekent dat we kleine volkjes samenvoegen, parasiterende mijten aanpakken en zorgen dat er genoeg honing in de kast zit om de koude maanden door te komen.

Maar eerst terug naar propolis. Want juist in deze periode verzamelen de bijen dit harsachtige goedje. En daar is een goede reden voor.

Waarom propolis voor bijen zo belangrijk is

Propolis is een onmisbaar stofje voor de bijenkolonie. De naam betekend letterlijk: ‘pro’ = voor en ‘polis’ = stad, dus ‘Voor de stad’. Deze naam dankt haar afkomst aan de beschermende functie die propolis heeft voor een bijenkolonie. Van deze propolis maken wij onder andere propolistinctuur en propoliscapsules.

Omdat bijen in een kolonie met 10.000 tot 60.000 individuen in een warm en vochtig klimaat heel dicht bij elkaar leven, is de kans op ziekte verspreiding erg groot. Virussen en bacteriën worden razendsnel overgedragen, waardoor na besmetting een hele kolonie in enkele weken helemaal dood kan zijn.

Daarom werken de bijen maximaal aan het hygiëneniveau in de bijenkast. Dit doen ze door propolis – een soort kithars – te produceren en overal in de kast aan te brengen. Wat propolis precies is kan je trouwens lezen in onze kennisbank op de uitlegpagina over propolis.

Dankzij deze propolis krijgen verkeerde virussen, bacteriën en schimmels in de bijenkast gewoon geen kans om een infectie te laten plaatsvinden. Je kunt het gebruik van propolis bij bijen dus eigenlijk wel een beetje vergelijken met onze mondkapjes en andere hygiënemaatregelen die we gebruikt hebben om COVID19 buiten de deur van ons lichaam te houden!

Welke bijen de winter overleven

Hoe bijen de winter door komen

In koude maanden vormen winterbijen een dichte tros rond de koningin en het eventuele broed. Door hun borstspieren ritmisch te trillen genereren ze warmte, zonder te vliegen. De temperatuur in de kern van de cluster blijft hierdoor rond de 27 tot 34 graden Celsius, terwijl het buiten kan vriezen. De tros bijen beweegt langzaam over de raten heen om bij hun voedselvoorraden te komen — meestal honing die ze in de zomer hebben opgeslagen.

Propolis als winterhulpmiddel

Naast warmte en voedsel is ook ruwe propolis een onmisbare factor in deze fase. De bijen gebruiken dit kleverige harsmengsel om kieren in de kast te dichten, tochtgaten af te sluiten en de binnenkant van de kast te “desinfecteren”. Propolis helpt zo om de kast op temperatuur te houden, vermindert vochtproblemen én beperkt de groei van bacteriën en schimmels. In de winter, wanneer de bijen dicht op elkaar leven en de ventilatie minimaal is, is die beschermende functie van propolis van levensbelang voor de kolonie.

Een slimme overlevingsstrategie van bijen

Het ontstaan van winterbijen en het gebruik van propolis laten zien hoe ingenieus een bijenvolk zich aanpast aan het ritme van de seizoenen. Zonder deze mechanismen zou geen enkel volk een gematelde winter doorkomen. De winterbijen houden het volk in leven tot het voorjaar, zodat de koningin in februari of maart opnieuw kan beginnen met leggen — en het volk opnieuw tot bloei kan komen.